İngilis qadın ölüdən hamilə qaldı

Hamiləlik süni mayalanma ilə mümkün olub

İngiltərəli qadın ərinin ölümündən iki il sonra ondan hamilə qalıb. Hamiləlik süni mayalanma yolu ilə baş tutub. Belə ki, Qaret adlı kişi 2008-ci ildə sümük xərçəngindən ölüb. Xəstəliyinə yoluxduğunu bilən kimi cütlük onun spermalarını dondurmaq qərarına gəlib.
Bir müddət müalicə edilən qadın ötən həftə nəhayət ki, arzusuna çatıb. “Bunu çox istəsəm də mənim üçün əsl sürpriz oldu. Uşağımızın adını da ərim ölmədən öncə müəyyən etmişdik”, deyə gələcək ana bildirib.
Kəmalə Məmmədova

Qadağansız Eşq

30 yaşına gələn hər qadın dişiliyinin fərqinə vararkən, cinsəlliyin də dadını çıxardar. Artıq doyuma çatarkən, utanmaq və günahkarlıq eşitmək çox gerilərdə qalmışdır…

QADINLIQ hormonu östrogenin ən sağlam işlədiyi dövr 30-lu yaşlardır. Bu yaşlarda qadın bədənindəki erogen bölgələri tanımanın və partnerini necə başdan çıxara biləcəyini kəşf etmənin kefini azadca yaşayır. Cinsi birləşmə əsnasında orgazma çata bilmədiyində özünü qeyri-kafi hiss etmir.

Dadını çıxarmalı: 30-lu yaşlarda qadın cinsi həyatındakı qadağanları qaldırır; oxşamalar, öpmələr, masajlar və oral əlaqəylə erotizmi heç bir çətinlik hiss etmədən yaşaya bilirlər. Ayrıca partnerinə istəklərini və çətinliklərini söyləməkdən də çəkinmirlər. Bu vəziyyətdə cinsi təmin hər iki tərəf üçün də böyük bir zövqə çevrilir.

Ancaq 30-lu yaşların sonlarına doğru seks hormonlarının nizamsızlaşması səbəbiylə aybaşı dövrü öncəsi çətinlikləri sıxlaşır; baş ağrıları, əsəbilik, narahatlıq və dözümsüzlük get-gedə artan dozalarda görülməyə başlayır. Ayrıca bu yaşlarda hər şeydən əvvəl qadının ana olmasıyla birlikdə cinsəlliyi ikinci plana atma, rədd etmə təhlükəsi də yaşanır.

Hamiləykən də eləmək olar:Hamiləlik boyunca seks edilərmi? Əlbəttə, amma diqqətli olmaq şərtiylə. Halbuki cütlər, ümumiyyətlə bəzi psixoloji səbəblərdən və körpənin sağlamlığına zərər verə bilər kimi səhv məlumatlardan ötəri cinsi əlaqədə olmamağı seçir.

Bundan başqa qadının qarını burnundaykən necə bir mövqe tətbiq olunması lazım olduğu mövzusunda da məlumatsız ola bilirlər. Halbuki hamiləlikdə cinsi əlaqə, hər iki tərəf üçün də çox faydalıdır.

Xüsusiləhələ arzu edildiyini hiss etmək əzələsini psixoloji olaraq rahatlaşdırır və çətinlikdən, stressdən təmizləyir.

Hamilə yoldaş ilə Cinsi Əlaqə

Hamilə yoldaşla Əlaqədə Olmaq

Hamiləliyin davamı müddətin tərəfindən əlaqədə olmaq halaldır.

Doğum əvvəlində əlaqəni qadağan edən açıq bir ilahi buyruq yoxdur.

Yoldaşlar, aralarında zərərsiz bir əlaqə metodu inkişaf etdirə biləcəklərindən, olmaması da təbiidir.

Ancaq, hamilə yoldaşın xüsusi vəziyyəti səbəbiylə müəyyən müddətlərlə də olsa tibb alimlərinin qadağan edəcəyi əlaqəni, dini bir qadağan şəklində qiymətləndirə bilərik.

Qiymətləndirməliyik də. Çünki Allahın və peyğəmbərlərinin məlumatları və qətilik qazanmış xüsuslarda təcrübəyə, daha ümumi bir ifadəylə elm məlumatlarına uyğun gəlmək, islami bir qaydadır.

Yeniyetmələrdə hamiləliyin erkən əlamətləri

Qızlarda cinsi yelkinlik başa çatmışdırdsa, onların hamilə olmaq ehtimalı yaranır. Yeniyetmələrdə hamiləliyin əlamətləri yaşlı qadınlarda olan hamiləlik əlamətlərindən fərqlənmir. Lakin, bir sıra hallarda yeniyetmələrdə hamiləliyin erkən əlamətləri hamiləliklə bağlı olmayan səbəblərdən özünü büruzə verə bilər. Məs: əgər qız yorğundursa və ya çox fəaldırsa, onda hamiləliyin bəzi əlamətləri özünü göstərə bilər. Yeniyetmələrdə hamiləliyin erkən əlamətləri aşağıdakılardır:

•       Buraxılmış aybaşı

•       Qusma və ürəkbulanma

•       Sidik ifrazının tezləşməsi

•       Döş vəzilərinin həssaslığının artması və şişməsi

•       Yorğunluq

•       İştahanın dəyişməsi

Yeniyetmə dövründə stress, qıcıqlanma aybaşının gecikməsinə, həddən artıq yorğunluğa, əhval-ruhiyyənin və iştahanın dəyişməsinə gətirib çıxara bilər. Qeyri-müntəzəm aybaşı tsikli cinsi yetkinliyin başlanğıc mərhələsində hamiləlik əlaməti kimi qəbul edilmir.

Əgər hamiləlik ehtimalı vardırsa  bu əlamətləri diqqətdən qaçırmaq olmaz və onlarm yaranma səbəblərini müəyyən etmək lazımdır.

Canlı yayımda hamilə qaldı

İngiltərədə hazırda yayımı davam edən “Biri bizi izləyir” adlı ev realiti-şousunda alt paltar manekeni Sofie və İrlandiyadan qatılan bir yarışmaçı, bundan 3 ay əvvəl canlı yayımda sevişmişdi. Kris adlı adam iki ay sonra yarışdan ələnib çıxdı…

Evə quru budaq kimi girən Sofie, son aylarda əməllicə çəki yığıb, qarnı şişib, sinəsi böyüyüb. Bununla da həm evdə, həm də İngiltərədə “Sofie hamilədir” iddiaları başlayıb.

Deyilənlər gerçək olsa, Sofie, dünyada canlı verilişdə hamilə qalan ilk qadın olacaq.

İngiltərənin ən məşhur alt paltar manekenlərindən biri olan Sofie Leads, 4 iyunda birlikdə evə girdiyi yoldaşı Kris ilə burada əməlli-başlı yataq səhnəsi yaşamışdı. Cütlük canlı verilişdə də bir çox gecələr birlikdə olduqlarını açıqlamışdı.

Hamiləliyin meydana gəlməsi

Evlilik həyatında, artma və doğum idarəsi mövzuları davamlı gündəmdədir. Evliliyin başlanğıcında yoldaşlar daha nə olduğunu anlamadan, hamiləliyin bəzən xoş bəzən çətinlikli əlamətləriylə qarşılaşa bilərlər. Bəzən də arzulanan hamiləlik gecikər, xəstəxanalarda testlər, tədqiqlər və dərmanlayarın, hətta əməliyyatların çətinliklərinə dözülər. Bəzən də hamiləliyi önləmək üçün müxtəlif səylər göstərilər.

Artıma üçün nələr lazımlıdır?

Kişidə normal olacaq qədər və normal xüsusiyyətdə sperma istehsalı,

Sperma kanallarının açıq və kafi funksiyası,

Qadında yumurta hüceyrəsi istehsalı,

Qadında yumurtanı çatdıran balonların açıq olması,

Yumurtlama günlərində cinsi əlaqə,

Sperma və yumurtanın görüşməsi və döllənmə,

Döllənmiş yumurtanın yerləşməsinə uyğun rəhm funksiyası,

Döllənmiş yumurtanın, rəhmə yerləşib embrion və fetüs (döl) halını alışı,

İnkişafını tamamlamış körpənin doğumu.

Sperma istehsalı

Kişi artıma hüceyrəsi olan sperma, yumurtalarda çıxarılmaqdadır. İstehsal, qadınlardakından fərqli olaraq, buluq çağında başlayıb həyatın sonuna qədər davam edər. Həmçinin, qadın periodunda ayda bir dəfə yumurtlama (ovulasyon) ilə bir adət (nadir olaraq bir neçə) yumurta hüceyrəsi (ovum) meydana gəlməsinə baxmayaraq, kişidə sperma istehsalı davamlıdır.

Doğumda kişi yumurtalarında sperma çıxaracaq ana sperma hüceyrələri (spermatogonium) olar. Yetkinliyə qədər bu hüceyrələr səssizcə gözləyərlər. Yetkinlikdə beyindən ifraz olunan hormonların (FSH, LH) artımı ilə yumurta içindəki ana sperma hüceyrələrində bölünmə başlayar. Yaranan yeni hüceyrələr də müxtəlif bölünmə, inkişaf və fərqliləşmə mərhələlərindən keçərək sperma halına gəlirlər.

Yumurtalarda, dəqiqədə təxminən 50-200 min ədəd sperma çıxarılar. Yumurtanın içindəki kanallarda ibarət olan spermalar, yumurtanın üst qütbündəki qapıdan epididim adı verilən kanal sistemi içinə girərlər. Burada da yetkinləşməyə davam edən spermalar, epididimin quyruq qisiminə gəldiklərində müstəqil hərəkət qabiliyyəti qazanmış olarlar. Bir sperma hüceyrəsinin inkişafını tamamlayıb yetkin hala gəlişi təxminən 70 gün davam etməkdədir.

Sperma, 5-7 mikron boyunda, 3-4 mikron enində, armud şəklində baş, 2-3 mikron boyunda boyun və 40-45 mikron uzunluğunda quyruq qisimlərindən meydana gəlməkdədir.

Spermanın çölə çıxışı

Cinsi xəbərdar edilmə olduğunda sperma hüceyrələri, sperma kisəciklərinin və prostatın ifrazatları, arxa sidik yolu və boşaltma kanallarında yığılmağa başlarlar. Təcrübə üçün, prostat içindəki sidik kanalının mesane tərəfindəki üst qisimi və prostatın alt tərəfindəki alt qisimi sfinkter sistemi (büzücü mexanizm) tərəfindən bağlı saxlanılar. Bu sayədə yığılan mayelər mesaneye və sidik yolundan çölə qaçmaz. Yığılan mayeyə sperma adı verilər.

Cinsi xəbərdar edilmə zirvə nöqtəsinə çatdığında, boşalma refleksi deyilən hadisə başlar. Mesane tərəfindəki iç sfinkter (büzük) bağlı qalarkən, xarici sfinkter açılar. Eyni anda, sidik yolu üzərindəki və boşaltma kanallarındakı əzələlər, sürətli və ritmik olaraq sıxılarlar. Bu sıxılmalarla birlikdə sperma, fışqırar tərzdə bir neçə hücum ilə sidik dəliyindən çölə atılar.

Yumurta hüceyrəsi istehsalı

Ana qarınındakı dölün bel sümüyünün hər iki yanındakı toxular, dölün xromosom quruluşu dişi isə yumurtalıq şəklində fərqliləşməyə başlar. Fərqliləşən yumurtalıqda hamiləliyin 6-cı həftəsində yumurtanın ana hüceyrələri (oogonia) diqqətə çarpanlaşar. 20-ci həftəyə qədər ana yumurta hüceyrələri bölünərək çoxalar. Daha sonra, 46 xromosomlu(gen) bu hüceyrələr xromosom sayını yarıya endirəcək bölünmə mərhələsinə girərlər. Hamiləliyin 7 və 9-cu aylar arasında ibarət olan bu bölünmə tamamlanmaz. Bölünmə mərhələsində qalan bu hüceyrələr oosit adını alarlar. Ətrafı bir hüceyrə təbəqəsiylə çevrilən oositler, yumurtalıqda səssizcə gözləməyə başlarlar. Bunların sayı müəyyəndir və daha sonra dəyişməz. Yəni qadın yumurtalığı, kişidəkinin əksinə müəyyən ədəddə artıma hüceyrəsinə malikdir.

Doğumdan yetkinliyə qədər, yumurtalıqda dəyişmədən gözləyən oositler, yetkinlikdən sonra inkişaf edərək yetkin yumurta hüceyrəsi halına gələcəklərdir. Ancaq, bunların 99%-i müxtəlif səbəblərlə yox olarkən, yalnız 1% qədəri inkişaf edərək yumurta hüceyrəsinə çevrilməkdədir.

Yumurtlama (Ovulasyon)

Qadın periodunun təxminən 14-cü günündə beynin hipofiz(beyin orta qisimində hormon ifraz edən bölgə) bölgəsindən ifraz olunan hormonlardan LHin miqdarı, birdən artar. Ardınca yetkin follikülün pərdəsi çatlayaraq yumurta hüceyrəsi sərbəst qalar. Bu hadisəyə yumurtlama adı verilməkdədir.

Yumurtalıqda, yumurta hüceyrəsinin inkişafı əsnasında, östrogen və progesteron adlı hormonlar çıxarılmaqdadır. Yumurtlamadan əvvəlki periodun ilk dövründə östrogen, yumurtlamadan sonrakı ikinci dövrdə progesteron adlı rəhm içindəki toxuların, döllənmiş yumurtanın evlənməsinə uyğun hala gəlməsini təmin edən hormon çıxarılar. Əks halda döllənmiş yumurta rəhmə evlənməyəcək və aşağı olacaqdır.

Döllənmə

Döllənmə, kişi artıma hüceyrəsi sperma ilə dişi artıma hüceyrəsi yumurtanın görüşüb spermanın, yumurta içinə girməsi halıdır. Bu hadisə, qadın balonlarından birinin içində reallaşar.

Cinsi əlaqədə, boşalmadan sonra sperma içərisindəki spermalar, sürətlə serviks deyilən rəhmin boyun qisimindən içəri girərlər. Spermalar buradan rəhmin içərisində yuxarıya doğru irəliləyərək, balonların içərisinə girərlər və burada da irəliləməyə davam edərlər.

Yumurta hüceyrəsi, qadın yumurtalığından sərbəst buraxıldıqdan sonra qarın boşluğunun alt qisiminə düşər. Düşdüyü yer, balonların əlcək barmağı kimi uzadılmaları olan sərbəst ucuna yaxındır. Yumurta hüceyrəsi, balonun uzadılmaları tərəfindən balonun içinə alınar. Yumurta hüceyrəsi balonun içində rəhm tərəfinə doğru yavaşca çatdırılar. Bu sırada balon içinə qədər çatmış sperma hüceyrəsi varsa, döllənmə üçün görüşmə reallaşmış olar.

Sperma ilə yumurta hüceyrəsinin görüşməsindən sonra sperma, baş qisimindəki əridici fermentlərlə yumurtanın pərdələrini deşərək içinə girər. Bir sperma yumurta içinə girdikdən sonra yumurta pərdəsinin xüsusiyyətini dəyişdirərək başqa spermaların yumurta içinə girməsinə icazə verməz.

Hamiləlik

Döllənmədən sonra, döllənmiş yumurta (zigot) təxminən 30 saat, xaricdən müşahidə edilə bilər bir dəyişiklik olmadan səssiz qalar. Bu sırada kişi və dişidən gələn xromosomlar birləşmiş, yeni canlının xromosomları meydana gəlmişdir. Rəhm balonlarının içində reallaşan döllənmədən sonra, zigot balonun içində rəhmə doğru irəliləyər. Rəhmə çatması 3-5 gün davam edər. Bu mərhələlərdə zigot, bölünərək çoxalar. Hüceyrə sayı 2, 4, 8, 16… olaraq artar. Evlənmə mərhələsindəki zigot, bir boşluğu çevrelemiş, tək təbəqə halında düzülmüş hüceyrələrdən meydana gələr. Bu hüceyrə birliyinin bir tərəfindəki hüceyrələr ədəd tərəfindən və təbəqə olaraq daha çox inkişaf edər. Bu bölgə rəhmə yapışma bölgəsidir. Bu mərhələdəki yeni canlıya embrion adı verilməkdədir.

Evlənmə döllənmədən sonra 5-8′ inci günlərdə başlar, 9-10′ uncu günlərdə tamamlanmış olar. Yəni qadının adətinə 4-5 gün varkən, döllənmə və evlənmə əməliyyatı tamamlanmışdır. Qadın, adətinin olmaması ilə hamiləliyini fərq etdiyində, embrion təxminən 15-20 gündəlik olmuşdur.

Embrion, rəhmə evləndikdən sonra sürətlə inkişafına davam edər. Döllənmədən sonra, ikinci aya qədər olan dövrə, embrion dövrü deyilməkdədir. Daha sonra fetüs adını alan yeni canlı, doğuma qədər inkişafını davam etdirər.

İnkişaf edən döldə anormallıqların çoxu ilk 12 həftədə meydana gələr. Bu səbəblə ana dərman, peyvənd, zərərli kimyəvi maddələr, virus və bəzi infeksiyalar ilə radiasiya (şüa) və bənzəri zərər verici bütün faktorlardan qaçınmalıdır.

Ana qarınındakı döl, plasenta adı verilən (uşağın yoldaşı) quruluşa göbək bağı ilə bağlıdır. Plasenta da, rəhmə yapışıqdır. Plasentada, ana qanı ilə körpə qanı bir-birlərinə qarışmadan qida və müxtəlif maddələrin alveri olar. Bu yolla döl, qidalarını anadan alarkən, artıqlarını anaya verər. Plasenta, bəzi hormon, kimyəvi maddə, mikroorqanizm və kiçik molekulları keçiricidir. Bu səbəblə ananın qarşılaşdığı bəzi zərərli faktorlar uşağı da təsir edər. Məsələn, ananın siqaret istifadə etməsi və spirt qəbul etməsi birbaşa uşağı təsir edər. Həmçinin, kədərlərində ortaya çıxan hormonları, plasentadan keçərək dölə mənfi istiqamətdə təsir edər.

Embrion, 10 gündəlikkən gözlə ancaq fərq edilə bilər. Birinci ayda 1 sm, ikinci ayda 4 sm, üçüncü ayda 9 sm’ e çatar (Hamiləliyin ayının kvadrat təxminən dölün boyuilə eyni olur). İlk həftələrdə, hüceyrələr üç təbəqədən (ekdoderm, endoderm, mesoderm) meydana gətirər. Hər təbəqə fərqli bir istiqamətdə inkişaf edərək, fərqli orqan və sistemləri meydana gətirəcəklər.

YUMURTALARDA PROBLEM VARSA HAMİLƏ QALMAQ OLAR?

Yumurtalıqlar işləmədiyində Hamiləlik Olarmı?

Qadınların yumurtalıqlarının işləməməsini qanamalarının başlamasıyla aydın etmək olar. İrqi və ailəsəl dəyişikliklər olmaqla birlikdə, qızların qanamaları ümumiyyətlə 10-16 yaşlarında başlar. Yetkinlik dövründə, yumurtalıqların işində, dövründə axsaqlıqlar görülə bilər. Ancaq 19 yaşına qədər, heç görmədinizsə, ailənizlə bu vəziyyəti danışmanız və dərhal bir qadın xəstəlikləri mütəxəssisinə müraciət etməniz lazımdır. Uşaqlıq dövründə yaşadığınız cinsi təcavüz hadisəsi ilə ya da cinsi həyatınızın və cinsi istəyinizin olub olmaması ilə, yumurtalıqlarınızın işləməsi arasında hər hansı bir əlaqə yoxdur. Uşaq olması üçün, qadın və kişi yumurtalarının birləşməsi lazımdır. Qadınların yumurtalıqları hər ay bir yumurta yumurtlayar, bu yumurta uyğun zamanda kişi spermaları ilə döllənsə uşaq olar. Döllənmə olmazsa, qadın yumurtası hər ay regl qanaması şəklində çölə atılar. Yəni uşağınızın olması üçün, yumurtalıqlarınızın yumurta çıxarmağı lazımdır. Yumurtalıqlarınızda bir problemlemin olub olmadığını, varsa bunun nə müddətdə, necə bir müalicə ilə düzələcəyini, ancaq sizi müayinə edən qadın xəstəlikləri mütəxəssisi söyləyə bilər

GINEKOLOJİ AĞRI VƏ SƏBƏLƏRİ

Bel ağrısı qadınların həkimə müraciət etmələrinə səbəb olan ən əhəmiyyətli
şikayətlənmələrdən biridir. Bəzən qadınların gündəlik həyatlarını təsir edəcək
qədər ağır ola bilər. Cinsi həyatına da təsir edə bilən bu vəziyyət, zamanla
psixoloji problemlərə də səbəb ola bilər. Bel ağrısı tötəmə orqanlarından
qaynaqlandığı kimi, sidik yolları, həzm və ya skelet sistemindən də qaynaqlana
bilər. Ağrının başlama şəkli, xüsusiyyəti, şiddəti, yeri və yayılması
əhəmiyyətlidir. Ani başlayan ağrılar ilə uzun müddətdir davam edən ağrıların
səbəbləri bir-birindən fərqlidir.

Ani Başlayan Ağrın Səbəbləri

Törəmə Orqanlarının
İltihabı Xəstəlikləri:

Pelvik enflamatuvar xəstəlik olaraq
adlandırılan bu vəziyyətdə, əksəriyyətlə artıma orqanları vajen içində kolonize
olan mikroorqanizmlər tərəfindən enfekte olar. İnfeksiya yuxarıya doğru
yayılaraq rəhm ağızı, rəhm, artıma kanalları, yumurtalıqlar və qarın içindəki
digər orqanlara yayıla bilər. Ağrı ilə birlikdə istilik, üşümə və titrəmə kimi
sistemik tapıntılarda ola bilər. Törəmə orqanları üzərində qalıcı bir ziyan
olmaması üçün erkən diaqnoz və uyğun antibiotik müalicəsi ilə böyük
müvəffəqiyyət ilə müalicə edilə bilən bir vəziyyətdir.

Yumurtalıq Kistleri:

Sadə folikül kistleri və şokolad kisti
(emdometrioz kisti) ola biləcəyi kimi, xərçəng başlanğıcı və ya bəd xasiyyətli
bir yumurtalıq kisti ola bilər. Yumurtalıq kistleri əksəriyyətlə ətraf
orqanlarına basqı edərək və ya nadir olaraq yumurtalığın öz ətrafında qıvrılıb
qanqren olması ilə ağrıya səbəb olarlar. Sadə yumurtalıq kistləri klinika təqib
və dərman müalicəsi ilə əksəriyyətlə müalicə edilə bilərlər. Nadir olaraq
cərrahı müdaxiləsi lazımdır. Digər növ kistlərdə əksəriyyətlə cərrahi müdaxilə
və dərhal sonra dərman müalicəsi qaçınılmazdır.

Xarici Hamiləlik:

Hamiləliyin ana rəhmi xaricində meydana gəldiyi
vəziyyətə deyilir. xarici hamiləlik əksəriyyətlə kanallara, nadir olaraq rəhm
ağızı və ya qarın içinə yerləşir. Böyüyən hamiləlik kisəsi tapıldığı orqanın
sərhədlərini məcbur edər və ağrıya səbəb ola bilər. Daha da irəliləyən hamiləlik
tapıldığı orqanın cırılmasına və qarın içinə qanamasına səbəb ola bilər.

Apendisit:

Apendisitin iltihablanması təcili müdaxilə tələb edən
bir vəziyyətdir. Əksəriyyətlə qarın ağrısı edən digər vəziyyətlərlə qarışa
bilər. Apendisitin erkən yoxlanılması və alınması həyat qurtarıcı ola bilər.

Həzm Sistemi İltihabı:

Enterit olaraq bilinən və qarın ağrısı ilə
müşahidə olinandır. Xəstənin itirdiyi maye və vitaminlər yerinə qon/qoyulmalı və
lazım olduğunda uyğun antibiotik ilə müalicəsi mümkün olan bir vəziyyətdir.

Sidik Yolları İnfeksiyası və ya Daşları:

Sidikdə yanma, sıx
sidiyə çıxma, bel ağrısı, hərarət, üşümə və titrəmə ilə birlikdə seyr edən bir
vəziyyətdir. Bol maye qəbulu və təsirli antibiotik ilə müalicə edilə bilər.
sidik yollarındakı daşların bəzən ultrason ilə qırılması və bəzən də cərrahi
müdaxilə ilə alınmasına ehtiyac ola bilər.

Cinsi əlaqə əsnasında
ağrı duyulması orqanik və ya psixoloji səbəbli ola bilər. Orqanik səbəblər
arasında endometriozis (qarın içərisinə qanamalara səbəb olan bir xəstəlik),
vajendeki yaralar və çox sayda doğumla bağlı törəmə orqanlarındakı
cırılmalardır. Psixoloji səbəbli ağrılar müəyyən bir yerləşim göstərməyən küt
ağrılardır. Xəstəylə detallı bir araşdırma edildikdən sonra heç bir orqanik
səbəb tapıla bilməzsə ağrının psixoloji ola biləcəyi düşünülər. Ayrıca rəhm içi
vasitədə (spiral) zaman zaman hərəkət edərək ağrıya səbəb ola bilər. Bu ağrı
kramp şəklində, və ya batıcı xüsusiyyətdədir. Xroniki ağrılar ümumiyyətlə altı
aydan uzun çəkər və ağrı kəsicilərə cavab verməz. Xroniki ağrılar çoxalma
orqanlarının xəstəlikləri, mədə, bağırsaq xəstəlikləri və psixoloji səbəblərlə
meydana gələ bilər.

Ağrıya Səbəb olan Qadın Xəstəlikləri

İnfeksiyalar:

Vərəm xaricindəki infeksiyalar
akut ağrı səbəbidir. Davam edən ağrılar qarın içində infeksiyalarla bağlı
meydana gəlmiş yapışıqlıqlardan qaynaqlanandır. Klamydia və üreoplazma növü
mikroorqanizmlərin infeksiyasnı yalnız ağrı səbəbi olmaqdan kənar artıma
orqanlarında səbəb olduqları qalıcı ziyanlar səbəbi ilə artıma sağlamlığı
üzərində də mənfi təsirlərə səbəb olar

Yapışıqlıqlar:

Orqanların hərəkətini məhdudlaşdıran qalın və sərt yapışıqlıqlar ağrıya səbəb
olar. Bu yapışıqlıqlar genital infeksiyalardan qaynaqlanacağı kimi, endometrioz
nəticəsni də ortaya çıxara bilər. dərman müalicəsinin qalıcı təsir göstərə
bilmədiyi bu vəziyyətdə cərrahi müdaxilə ilə yapışıqlıqların aradan qaldırılması
lazım ola bilər

Endometriosis:

Rəhm toxusunun
rəhm xaricində tapılmasıdır. Hər adətlə birlikdə bu toxular qarın içinə
qanamalara gətirib çıxarar. Qarın pərdəsinin təsirlənməsi və ibarət olan
yapışıqlıqlar adət ağrısı şəklində ağrıya səbəb olar. İndiki vaxtda tanısal
məqsədli laparoskobi ilə ağrı şikayətlənməsi olan xəstələrin 20-40 % ində
endometriozis müəyyən olunmuşdur. Endometrioz lezyonları rəhm bağları üzərində
ola biləcəyi kimi yumurtalıqlar üzərində də tapıla bilər. Rəhm bağları
üzərindəki lezyonlar adətlərdə şiddətli ağrılara səbəb ola bilər. Yumurtalıqlar
üzərindəki fokuslayar isə hər adət ilə yumurtalıq içinə qanayaraq şokolad kisti
olaraq bilinən kistleri meydana gətirərlər. Bu kistler böyük ölçülərə
vardıqlarında şiddətli ağrılara səbəb ola bilər. Qarın pərdələri üzərində
iştirak edən endometrioz mərkəzləri isə yapışıqlıqlara səbəb olaraq artıma
orqanlarının hərəkətini məhdudlaşdırarlar və ağrılara səbəb olarlar.
Endometriozun qəti müalicəsi laparoskopik (qansız, bıçaqsız əməliyyat üsulu)
olaraq qoyular. Laparoskopik olaraq edilən cərrahi cəhdlərlə yapışıqlıqlar
açılar, yumurtalıqdakı kistler alınar və aktiv fokuslayar koter və lazer köməyi
ilə ortadan qaldırıla bilər.

Rəhmin mövqe pozuqluqları:

Qadınların 20%-ində rəhm tərs dönükdür. Rəhm irəli dərəcədə dönük olduğunda qan
axını pozular və ağrıya gətirib çıxarar. Endometriozis və ya digər səbəblər ilə
meydana gələn yapışıqlıqlar və şişlər rəhmdə mövqe dəyişikliklərinə və ağrıya
səbəb olar. dərman müalicəsi ilə öhdəsindən gəlinə bilməyən vəziyyətlərdə rəhm
mövqesini düzəltmək üçün cərrahı cəhdlər gərəyə bilər.

Çətin doğumlar:

Uzanmış və çətin doğumlarda rəhm bağlarında
cırıqlar meydana gələr, bu cırıqlar tam yaxşılaşmadığından irəlidə ağrıya səbəb
olar.

Müalicə:

Ağrı müalicəsi səbəbə
istiqamətlidir. Ultrason və laparoskopi ilə ağrının səbəbi yoxlanılmağa
çalışılar. Laparoskopi ilə qarın/arvadın içərisindəki yapışıqlıqlar xərcilə
bilər, endometriosis müalicə edilər. Ayrıca laparoskopi ilə indiki vaxtda rəhmə
gələn sinirlər kəsilərək xəstənin ağrı şikayəti təsirli olaraq ortadan qaldırıla
bilər. Səbəbi müəyyən oluna bilməyən ağrılarda ağrı kəsicilərə müraciət edilə
bilər. Xəstələrə psixoloji dəstək də faydalı olar.